Bezpieczeństwo przeciwporażeniowe - gniazda i wtyczki
Historycznie najstarsze są gniazda typu C i wtyczki
typu 3 z poniższego rysunku. Do niedawna można było je stosować, ale
współistniały z nowymi, pozostałymi pokazanymi na rysunku. Obowiązywało wtedy i
(jako że nadal w użyciu są wszystkie rodzaje gniazd i wtyczek) nadal obowiązuje
kilka zasad służących bezpieczeństwu przeciwporażeniowemu związanemu z
użytkowaniem energii elektrycznej. Jedną z nich jest zasada stosowania
właściwych elektroenergerycznych gniazd instalacyjnych dostosowanych do miejsc
ich montażu, oraz używania właściwych wtyczek dla odpowiednich odbiorników
energii. Te dwie sprawy ściśle się za sobą łączą. Na rysunku poniżej pokazano
rodzaje wciąż stosowanych w Polsce złącz i zaznaczono możliwości wzajemnego ich
połączenia:
Gniazdo oznaczone jako A jest najbardziej uniwersalne. Właściwie można i
zaleca się je stosować wszędzie. Koniecznie zaś powinno być stosowane w
miejscach o szczególnym narażeniu na niebezpieczeństwo porażenia, a więc w
kuchniach, łazienkach, w pobliżu metalowych uziemionych elementów np.
grzejników, w warsztach, garażach, pralniach, a także na otwartej przestrzeni,
na przykład w ogrodach, na tarasach.
Gniazdo oznaczone jako B może być stosowane wszędzie tam, gdzie stosuje
się gniazdo „A”, ale nie pasują do niego wszystkie wtyczki, więc się go
unika w stałych instalacjach na rzecz gniazda A.
Gniazdo oznaczone jako C może być ewentualnie stosowane w instalacjach
stałych (choć nie jest zalecane) jedynie w miejscach najmniej narażonych na
niebezpieczeństwo porażenia, a więc w pomieszczeniach mieszkalnych całkowicie
pozbawionych elementów uziemionych, z elektroizolacyjną podłogą. Może być też
stosowane tam, gdzie na zasadzie podwyższonej izolacyjności zasilanie jest
pływające względem ziemi, a więc galwaniczne oddzielone od sieci zasilającej i
uziemienia. Takie gniazdo może więc być po stronie wtórnej transformatora
separującego 230V/230V lub przy niezależnym generatorze prądotwórczym, np.
spalinowym, którego obwody generujące nie są galwanicznie połączone w żaden
sposób z uziemieniem lub siecią elektroenergetyczną, albo też przy falowniku
akumulatorowym (np. zasilanym z samochodowego gniazda zapalniczki), którego
obwody generujące napięcie 230V nie są galwanicznie połączone w żaden sposób z
uziemieniem lub instalacją samochodu.
Wtyczka oznaczona jako 1 stosowana jest w urządzeniach wykonanych na
standardowym poziomie izolacyjności. Jednak wszystkie dostępne przewodzące
elementy urządzenia są ze sobą połączone i połączone także z zaciskiem
ochronnym PE wtyczki.
Wtyczka oznaczona jako 2 stosowana jest w urządzeniach wykonanych według
zaostrzonych norm izolacyjności, w których albo niedostępne są w ogóle elementy
przewodzące, albo są bardzo pewnie odizolowane od wewnętrznych obwodów mogących
się znaleźć pod napięciem. Jest tu zastosowana tak zwana izolacja podwójna lub
wzmocniona.
Wtyczka oznaczona jako 3 stosowana jest w urządzeniach wykonanych na
standardowym poziomie izolacyjności, w których może się zdarzyć przebicie do
dostępnych przewodzących elementów. Produkowanie takich urządzeń jest już
niedopuszczalne, ale bywają jeszcze w użyciu.
W kontekście tego co powyżej napisano, łatwo zrozumieć dlaczego mechaniczna
konstrukcja poszczególnych gniazd i wtyczek umożliwia pewne kombinacje
podłączeń, co symbolicznie pokazano liniami na powyższym rysunku, a
uniemożliwie pewne inne kombinacje. Łatwo też zrozumieć dlaczego nie wszystkie
kombinacje łączników można stosować przy przedłużaczach, listwach zasilających
i rozgałęźnikach energii elektrycznej. Dozwolone jeszcze do niedawna wersje
pokazuje poniższy rysunek:
Poniżej pokazano obecnie dozwolone gniazda i wtyczki zasilające:
a także obecnie dozwolone rodzaje przdłużaczy i listew zasilających:
teksty powiązane:
Bezpieczeństwo przeciwporażeniowe, przeciwnadprądowe i przeciwprzepięciowe